|
Centrum
Nurkowe "Nautica"
ul. Toruńska 5
30-056 Kraków
tel.
(0 12) 626 00 19
(0 12) 626 00 12
e-mail: biuro@nautica.pl
|
|
E
G I P T - Morze Czerwone |
OGÓLNE DANE
GEOLOGICZNO - GEOGRAFICZNE
-
Ok. 25 mln lat temu podczas Oligocenu
(Trzeciorzęd) seria tektonicznych ruchów przerwała powłokę
ziemi i doprowadziła do powstania Alp i Himalajów. W
tym czasie płyta afrykańska i azjatycka zaczęły się
rozdzielać tworząc olbrzymią szczelinę, która w większości
była wypełniona wodami oceanu. W ten sposób narodziło
się Morze Czerwone.
-
Morze to jest wąskie i wydłużone,
ogrodzone przez góry o średniej wysokości 1000-1500m,
ze szczytami takimi jak: Gebel Katherina czy Gebel Musa
(Góra Synaj), które mają powyżej 2500 m.
-
Na dnie morza, na głębokości 2850m,
znajduje się Rów Sułtański (Suakin Trench).
-
Morze Czerwone połączone jest z
Oceanem Indyjskim Cieśniną zwaną Drzwiami Lamentu (the
Door of Lamentation), która to ma 29 km szerokości,
a jej dno znajduje się na głębokości zaledwie 134m,
co ogranicza przepływ wody z Oceanu Indyjskiego.
-
Około 5 mln lat temu w Miocenie,
który stanowi koniec Trzeciorzędu, dno Cieśniny wzniosło
się, oddzielając basen Morza Czerwonego. Z powodu szybkiego
parowania wody Morza Czerwonego stawały się coraz cieplejsze
i coraz bardziej zasolone, uniemożliwiając jakiekolwiek
życie. Na szczęście nie trwało to długo. Dno cieśniny
ponownie opadło i istniejące wcześniej połączenie z
Oceanem zostało otwarte. Jednak silne działanie lodowca
podczas Czwartorzędu spowodowało utworzenie ogromnych
połaci lodu na obu półkulach powodując generalne obniżenie
się poziomu wody na świecie. Wody Morza Czerwonego obniżyły
się o co najmniej sto metrów w stosunku do początkowego
poziomu i połączenie z oceanem zostało ponownie przerwane,
aż do ok. 10,000 lat temu, kiedy to zakończyło się ostatnie
zlodowacenie, poziom wody znów wzrósł, ale nie osiągnął
już nigdy poziomu początkowego
-
Pełna geologicznych wydarzeń historia
Ziemi odcisnęła duże piętno na rozwoju fauny w Morzu
Czerwonym i jego wspaniałej, słynnej rafy koralowej.
|
AKWEN


|
|
| |
DANE FIZYCZNE
- Ze względu na wysoką temperaturę powietrza
i niską wilgotność otaczającą rejony Morza Czerwonego, prędkość
parowania (ok. 200cm/rok) jest jednym z najważniejszych czynników
fizycznych kształtujących ekosystem tego morza.
- Brak dopływu słodkich wód z rzek i ograniczona ilość wody
wymienianej z Oceanem Indyjskim powoduje duży wzrost zasolenia
- jeden z najwyższych spośród mórz na Ziemi - 38 (podczas,
gdy w oceanach wynosi on 35).
- Z powodu suchego powietrza i działalności wiatru dostrzegana
jest również różnica 10o między temperaturą wody w lecie i w
zimie.
- Jednak cechą odróżniającą Morze to od innych, jest wysoka
temperatura wody na głębokości 100m. Wynosi ona 21o podczas
gdy w sąsiadującym Oceanie Indyjskim wynosi ona zaledwie 6-7o.
|
-
Klimat Morza Czerwonego jest gorący i suchy.
-
Cechy klimatu różnią się pomiędzy poszczególnymi
regionami. Średnia temperatura całego obszaru waha się pomiędzy
22 a 30 stopniami. Dla Zatoki Suez i Aqaba najwyższa średnia
temperatura odnotowywana jest między czerwcem a sierpniem
(45), a minimalna między styczniem a lutym ( nigdy nie wynosi
mniej niż 15).
-
Stopień wilgotności powietrza jest większy
w lecie i stopniowo maleje w miesiącach zimowych (od minimum
59% w zimie do maksimum 68% latem).
|
|
| |
WIATRY
- Sezonowa aktywność wiatrów najwyraźniej zaznaczona jest w
centralnym i południowym sektorze Morza Czerwonego.
- Za sprawą monsunów, wiatr przesuwa się na północny - wschód
zimą, a latem w kierunku południowo - zachodnim.
- W północnej części morza, zwłaszcza w zatoce Aqaba, większość
wiatrów aktywna jest przez cały rok, nasilając się w zimie.
Po południu i wieczorem wiatry są wolniejsze i spokojniejsze.
|
-
Wybrzeże morza czerwonego ogrodzone jest
wyjątkowo długą rafą koralową. Obliczono, że rozciąga się
ona na długość ponad 2000km. Jest to w większości rafa
przybrzeżna.
-
Korale to organizmy morskie
należące do grupy Coelenterata (gromada Cnidaria).
Dopiero od 1726 roku, dzięki francuskiemu lekarzowi Andre
Peysonnel'a, zaczęto klasyfikować je jako zwierzęta. Podstawowym
przedstawicielem grupy Coelenterata jest polip. Polip
pożywia się używając macek, które kierują jedzenie w kierunku
jamy żołądkowej . Posiadanie lub brak tej właśnie części ciała
jest podstawą podziału korali na dwie duże podklasy: Octocorallia
oraz Hexacorallia.
-
Polipy zwykle żyją w milionowych koloniach
organizmów w strefach tropikalnych oraz na głębokości od
50cm do 50metrow. Do rozwoju potrzebują wody, której średnia
temperatura wynosi 30 - 20C. Temperatura wody nie może spaść
poniżej 18 stopni, a poziom zasolenia powinien wynosić między
30-40%.
-
Do rodziny korali należą korale miękkie
i twarde (madrepores). Twarde korale charakteryzuje
twardy, wapienny szkielet i są one zwane budowniczymi rafy.
-
Rafa koralowa to skomplikowana i zróżnicowana
struktura, którą można w uproszczeniu podzielić na trzy części:
a) rafa przybrzeżna - typowe dla morza czerwonego
są "talerze koralowe" (coral plates), różniące się
kształtem i rozmiarem, które połączone są z linią brzegową.
b) rafy barierowe - uważane za fazę ewolucyjną
raf przybrzeżnych. Rafy barierowe oddzielone są od morza laguną.
c) atole - generalnie leżą daleko od wybrzeża.
Wyróżnia je rafa otaczająca lagunę. W przypadku Morza Czerwonego,
jedynym godnym uwagi przykładem takiego typu formacji koralowej
jest Sanganeb, w Sudanie.
|
|
-
Do fauny Morza Czerwonego zalicza się dużą
liczbę gąbek, organizmów z gromady Porifera.
Aktywność gąbek wpływa na generalną filtrację wody morskiej:
gąbki absorbują wodę poprzez liczne pory w jamie, następnie
woda jest wydalana. Średniej wielkości gąbka może zaabsorbować
ponad 100 litrów wody dziennie. Gąbki to istoty niezbędne
dla formowania się rafy.
-
W Morzu Czerwonym żyją także liczne mięczaki,
podzielone na Lamellibranchia - dwuskorupowe, oraz
na Gastropoda, z których niektóre mają pojedynczą skorupę
(Conus) oraz nie posiadające żadnej skorupy (Hexabranchus
znana powszechnie jako hiszpańska tancerka).
-
Żyje tu również wiele zwierząt z rodziny
echinodermata, takich jak: morski
rozbójnik (sea urchins), morskie lilie (sea
lilies), strzykwy (sea cucumbers) rozgwiazdy
(starfish), wśród nich korona cierniowa (Acanthaster
planci), żywiąca się głównie polipami i przy zbytnimi
rozpowszechnieniu mogąca nawet doprowadzić do zagrożenia przetrwania
rafy.
-
Innym typowym przedstawicielem fauny w
Morzu Czerwonym są ryby, które mogą być podzielone
na dwie grupy: chrzęstnoszkieletowe Chondrichthyes
(rekiny, płaszczki) oraz szkieletokostne Osteichthyes.
Udało się sklasyfikować 1248 gatunków ryb w Morzu Czerwonym,
spośród których 17% jest endemicznych, co oznacza że nie żyją
w żadnych innych oceanach.
-
Możemy również sklasyfikować ryby pod
względem ich środowiska. Rozróżniamy ryby rafowe,
żyjące w okolicach rafy, oraz ryby pelagiczne,
preferujące otwarte wody, powracające na rafy ze względu na
zasobność pożywienia na rafie. Typowymi przedstawicielami
tej drugiej grupy są Sphyraenidae (m.in.
barakudy - Barracuda), Carangidae (Jackfish
i Trevally) oraz Lethrinidae (Imperator
- Emperors).
-
Wody Morza Czerwonego zamieszkuje pięć
gatunków żółwi. Najpospolitszym z nich jest
żółw szylkretowy (hawksbill) Długość ciała tego gatunku
nie przekracza 90 cm, ma haczykowato zakończony ogon. Oprócz
tego powszechny jest również żółw zielony (Green turtle),
który jest o wiele większy.
-
Równie popularne są w Morzu Czerwonym delfiny,
występujące w tuzinach gatunków. Najpopularniejszy z nich
to delfin butlonosy (Bottlenose),
delfin pospolity (Common), żyjący w dużych stadach,
oraz Grampus (o charakterystycznie zaokrąglonej głowie).
|
|
|